Αποφθέγματα

Και τώρα τι θα γένουμε χωρίς βαρβάρους; Οι άνθρωποι αυτοί ήσαν μια κάποια λύσις

— Κωνσταντίνος Καβάφης

Σκίτσο της Ημέρας

Σκίτσο της Ημέρας

Φωτογραφία της Ημέρας

Φωτογραφία της Ημέρας
Τα 147 Δελφικά Παραγγέλματα

Το βιβλίο της εβδομάδας – Συμπόσιον

simposionΟι αρχαίοι Έλληνες μπορεί να μην είχαν ίντερνετ, tablets και smart phones, αλλά μη νομίζετε ότι κακοπερνούσαν. Αρκετά συχνά, κάποιος (συνήθως πλούσιος) καλούσε κόσμο στο σπίτι για φαγητό και φιλοσοφική συζήτηση. Με μία λέξη, το λέγανε συμπόσιο. Μαζεύονταν 6-7 άτομα στο σπίτι του οικοδεσπότη κι έριχναν τις ξάπλες τους, ο καθένας σε ξεχωριστό ανάκλινδρο σχηματίζοντας έναν ευρύχωρο κύκλο. Στη μέση του κύκλου ήταν το τραπέζι με τα φαγητά. Αφού… ξεγόφιαζαν τα ατυχή αμνοερίφια, οι δούλοι περνούσαν από κάθε ανάκλινδρο προσφέροντας ψωμί στους καλεσμένους για να σκουπίσουν τα λιγδιασμένα χέρια τους. Στη συνέχεια πετούσαν κάτω τα ψωμιά για να τα φάνε τα σκυλιά. Μετά, οι δούλοι ξαναπερνούσαν έχοντας αυτή τη φορά τα κανάτια με το κρασί κι άρχιζε το πιώμα. Όποτε άδειαζε ένα ποτήρι, οι δούλοι απίκο να το ξαναγεμίσουν.

Πώς να μην έχεις φιλοσοφικό οίστρο μετά από τέτοιο τσιμπούσι μετά ξάπλας; Αφού έπιναν και το κρασί, ο οικοδεσπότης έριχνε το σύνθημα για την έναρξη της φιλοσοφικής συζήτησης. Ο ίδιος διάλεγε το θέμα και ξεκινούσε η φιλοσοφική συζήτηση, η οποία μπορούσε να διαρκέσει μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες (σάμπως έπρεπε να πάνε στο γραφείο το επόμενο πρωί;). Ξεκινούσε κάποιος κι έλεγε την άποψη του για το θέμα, μετά συνέχιζε ο επόμενος και πήγαινε λέγοντας μέχρι να κλείσει ο κύκλος. Χωρίς διακοπές, χωρίς φασαρίες, πολιτισμένα πράγματα.

Ο εκάστοτε οικοδεσπότης λόγω της φύσης του συμποσίου δεν καλούσε όποιον να ‘ναι, αλλά ήθελε να έχει στο σπίτι του ανθρώπους πνευματικούς, καλλιεργημένους, με προβληματισμούς, ανθρώπους που είχανε κάτι να πούνε. Καθόλου τυχαίο, λοιπόν, που ο Σωκράτης έδωσε το παρόν σε πολλά τέτοια συμπόσια. Κι ευτυχώς που υπήρχε ο Πλάτωνας για να καταγράψει μερικά από αυτά τα συμπόσια και να μας παρουσιάσει υπέροχους φιλοσοφικούς διαλόγους.

Στο ομώνυμο βιβλίο, το θέμα του συμποσίου είναι ο Έρωτας. Τα πρόσωπα, πλην του Σωκράτη, είναι ο Αριστόδημος, ο Φαίδρος, ο Αγάθωνας, ο γιατρός Ερυξίμαχος, ο Παυσανίας, ο Αριστοφάνης κι ο Αλκιβιάδης. Όλοι τους έχουν μία διαφορετική οπτική για τον Έρωτα κι αυτή είναι η ομορφιά του βιβλίου γιατί παρουσιάζει ένα θέμα από διαφορετικές οπτικές. Ο γιατρός προσπαθεί να εξηγήσει τον Έρωτα από τη δική του σκοπιά, ο ρομαντικός από τη δική του και πάει λέγοντας. Κάπου στη μέση της συζήτησης, μπαίνει στο δωμάτιο ο Σωκράτης που μέχρι εκείνη τη στιγμή καθόταν έξω διστακτικός κι άκουγε. Οι υπόλοιποι ζητάνε τη γνώμη του Σωκράτη περί Έρωτος κι εκείνος λέει ότι δεν ξέρει τίποτα (κλασικός Σωκράτης…). Μπορεί, όμως, να τους πει τι του είπε η ιέρεια Διοτίμα κι αρχίζει τη διήγηση του. Το βιβλίο κλείνει με τον μεθυσμένο Αλκιβιάδη (φαινόταν αυτός από μικρός…), ο οποίος εισβάλλει στο δωμάτιο κι αρχίζει να επαινεί τον Σωκράτη.

Το Συμπόσιον θεωρείται από τα πιο γοητευτικά βιβλία της αρχαιότητας. Πρώτα απ’ όλα το θέμα της συζήτησης είναι όχι απλά διαχρονικό, αλλά η… πνοή του ανθρώπου γιατί άνθρωπος χωρίς έρωτα είναι άνθρωπος νεκρός. Ύστερα είναι ο τρόπος που παρουσιάζεται. Οι ποικίλες απόψεις και οι διαφορετικές οπτικές καλύπτουν σφαιρικά το θέμα. Και τέλος φυσικά είναι ο Σωκράτης. Ο Σωκράτης να μιλάει για τον Έρωτα. Τι καλύτερο;

 

Στο youtube υπάρχει μία εκπομπή με την καθηγήτρια Φιλοσοφίας, κυρία Κωνσταντίνα Παλαμιώτου – Θωμαΐδου ν’ αναλύει το Συμπόσιον. Μπορείτε να την ακούσετε στο παρακάτω βίντεο.

Leave a Reply